TARİHÇE

Oğuz boylarının ana yurdu Horasan,Türkmenistan,Azarbeycandır.Hazarın kuzeyini seçenler kafkasya,rusyadan ingiltereye kadar gitmişlerdir.Hazarın güneyini seçenler İran,Irak,Suriye üzerinden anadolu trakya balkanlar ve viyanaya kadar gitmişlerdir.Biz oğuzbeyin ilk üç oğlu Günhan,Ayhan,Yıldızhan soylarından türeyen topluluklar üzerinden çalışacağız.Bunlara kısaca bozoklar denilir, kurdukları uluslarda bozulus denilir.Yaşama biçimleri konar-göçer topluluklardır.Bu toplulukları bir yere yerleştirmeye teşebbüs etmek,şavaş ilanı ile aynı anlama gelir.Bu nedenle yukarıda kaydedilen devletlerle anlaşmazlığa düşülmüş çok cenk edilmiştir.Anadolu topraklarında türkmenlerin dışında,hititlerden,bizansdan kalma ahalinin yerleşik düzende yaşadıkları köy kasaba ve şehir kurdukları bir gerçek.Örneğin sıvas roma imparatoru jüstinyen tarafından kurulmuştur.Anadolu orta asyadan sekizbin yıldır göç almaktadır.Biz Konar-göçer türkmenler Günhanın oğlu Bayad beyin sülalesi bayad aşireti dörtyüzyıldır horasan-uzun yayla arasında dolaşmaktayız.Yazın yaylak olarak uzunyayla ve tüm bozok sancağının otlaklarını kullanırız,kışın ise şam halep çukurovada yerleşim yerlerinin etrafına konaklar kışı geçiririz.Bu sebeple bu aşirete şam bayadı aşiretide denir.Bu aşiretin kendi adı ile kurduğu ilk yerleşim yerinin adı bugünkü bayat köyüdür.Yıldızhanın üçüncü oğlu beddilli beyin aşretinin kurduğu ilk yerleşim yeri bugünkü bedirli köyüdür.Üçoklardan Dağhanın dördüncü oğlun üregi’in aşiretinin yöremize kurduğu ilk yerleşim yeri Yüregiri-kebir, yüregiri-sağır (Aşağı yüreğir,Yukarı yüreğir)dır.bu aşiretlerin gezdiği bozok horasan arası özellikle rakka denilen(Urfa,Dıyarbakır,Maraş,Adana,Hatay,Şam,Halep) Coğrafyada aynı isimlerde köy kasaba ve şehirlere raslanmaktadır.On binlerce çadırla yazın yaylaklara kışın kışlaklara yürüyen aşiretler yerleşik nüfusun ekili dikili arazisine malına canına çok zarar vermekte idi.Bu sebeple padişaha şikayetler gider çare istenirdi.Göçerleri yerleştirmek maksadı ile en etkili olanları 1530 ve 1842 de olmak üzere birçok ferman çıkarıldı.İskan fermanı olarak bilinen fermanlara uymayan aşiretler topluca rakkaya sürgüne gönderildiler,Tahrir defterlerinin incelenmesinden Gedük nahiyesinde(Şarkışla) 1530 da toplam 6 karyye(köye)raslamaktayız,Ancak 1556 yılına gelindiğinde köy sayısı 90 a çıkmakta 1575 de ise köy sayısı 83 e gerilemektedir.Buradan anlaşılıyorki 1530 yılı iskan fermanı ile göçerler yerleştirilmieye başlanmış en sıkı tedbirlerin olduğu zamanda köy sayısı zirveye çıkmış,taht kavgaları sebebi ile otorite azaldıkça yerleşik köylerin birkısmı tekrar konar göçer duruma geçmiş ve köy sayısı azalmıştır.Gedük nahiyesini mesken edinen şam bayadı boyu içerisinde birleşik hareket eden guruplar:Ağcalı boyunun hacılar obası,ağcakoyunlulardan birbölük,deli  alilü, karayahyalı, alibeglü, harunlu, aliğörenlü, eynegazili, hamzalu, hacılar, hızırlu, ilbeglü, karabayırlı, mincüklü, mekrisulu/mekrisutlu, şambayadı ve uzun islu cemaatlerden bazı bölükler sayılabilir.1650 de horasandan hareket ederek bozok sancağına gelen Çapanoğulları 1704 de  Osmanlının icazeti ile sancak mütesellimiliğni aldılar ilkmüteselsim Çapanoğlu Mustafa bey oldu,Çapanogulları ile hareket eden aşiretler: Ceritler, köçekli, silsüpür, mamalı, göçerkulu, melikanlı, recepli, fakıbeyli, türkmen kanı,türk yerli,barak,karaşahlı,pehlivanlı,kevenli,kuşçu, ağcakoyunlu, boynuinceli,dumanlı,kiliçli,milli,ümranlı hamitli,şefaatli,derekentli,macunlu,kadirli,avşar,yündüçlü olarak sayıla bilir.1842 zorunlu iskan fermanı ile bu kabilelerde rakkaya tehcir edildiler.Tehcirden kurtulanlar birer haneye bölünerek her biri bir köye yerleştirildiler. Köylerimizdeki oymakların köye yerleşim zamanlarının farklı farklı olmasının osmanlı iskan politikasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Kalecik köyüne son gelen tayfanın  1842 iskan fermanı ile köye geldiği anlaşılmaktadır.Bu araştırma kalecik köyü için yapılmıştır.Köyde yaşayan sülalelerin yukarıda sayılan hangi aşirete ait oldukları üzerine araştırmalar devam etmekte olup;köy sitesine eklenecektir.                                                                                                                                                                                                                                                    
Bayad boyunu tanıyalım: Selçuklular anadoluyu istila ve fetih hareketlerinin başlangıcında(1015-1086) bizanslılarla büyük bir azimle mücadele etmişlredir, esasen türkistan ve horasanda sahip oldukları bütün medeniyat ve kültür unsurlarıyla batıya göç eden kalabalıkların iskan edilmesi selçuklu sultanlarının çok önemli tarihi bir sorunu olmuştur.Bu yüzden türkmen oymaklarını batıya göçe yönlendirmişlerdir selçuklu devletini başta selçuklu başbuğları olmak üzere göçebe türkmenler kurmuşlardır, daha sonra aynı devlet yerleşik iran halkına dayanan kılasik bir islam imparatorluğu haline gelince devlet teşkilatında göçebe türkmenlerin yerini yavaş yavaş iran halkı ve gülam sistemine göre yetiştirilmiş türkler aldı böylece mülki teşkilat kadrolarını iranlılar işgal ederken askeri  teşkilat kadrolarında türkler almaya başladı, devletin kuruluşu sırasında başlıca yükü taşımış olan türkmenler devletin takip ettiği tekamül seyrinin sonuncu olarak kenarda kaldılar bayad boyunun tarihi hakkında kronolojik bir akış belirtmek çok zor sultan alparslanın 1071 de anadoluya girmesini takiben diğer türk boylarıda anadoluya akmaya başladı 12.y.y sonlarına doğru bağdatın güney doğusunda tıp çayının kaynağına yakın yerlerin avşarların eğemenliğinde olduğu hamdullahi kazvi’de yer almaktadır bu yerde şimdi bayad adını taşıyan bir kale mevcuttur bu kale o zaman bayad boyunun inşa edip kullandığı kaledir 16.yy tahrir defteri kayıtlarında ana doluda bayad adı ile 42 adet yerleşim yeri kayıtlıdır bu da bayadların anadolunun fethine fiilen katılarak kendine ait yerleşkeler oluşturduğu anlamına gelmektedir bayad ve avşarlardan dulkadirlioğulları bunlardanda inal oğulları,köpek-oğulları,gündüzlüler,kutbeği oğulları bozca oğulları türemiştir 1400 lü yıllarda bu gurupların halep,şam,antakyada yaşadıklarını memluklu lar içerisinde çeşitli şeyh guruplarla ittifak halinde bulunduklarını biliyoruz 1409 da halep valisi demirtaşın yanında yeralan bayadlar nevruz ile şeyh arasında yapılan savaşda nevruzun yanında yer almışlardır bayadların şefi bozcabey bu savaşda asi nehrine düşerek boğulmuştur 1471 de dulkadirlioğlu şah-suvar beg ile şavaşmak üzere halebde bulunan memluklu kumandanı yaş-beg’in katına gelen beyler arasında bozca-oğlu halil beğ de vardır. M.Fuat köprülünün tarih araştırmalar bu tesbiti doğrular. 16 ve 17.yy da anadoluda ve güneydoğu anadoluda teşkilatlanmaya başlayan bayadlar üç ile ayrıldılar A-halep türkmenleri B-Bozulus türkmenleri C- dulkadirli türkmenleri kanuni sultan süleyman zananında halep türkmenleri olarak zikredilen bayadlar 20 cemaat oluşturdular bunlardan birincisi olarak kaydedilen cemaat-i ordu-yı halilbey b.bozca oymağı’ nın gerek taşıdığı addan gerek kabilevi yapılış bakımından adını aldığı halil beyin aile efradından meydana geldiği ve aristokratik bir mahiyet aldığı anlaşılıyor.24 evden oluşan bu cemaat tan 12 adedi beg ünvanı taşımaktadır. Bu cemaate adını veren halil beğin babası bozca beğdir bundan sonra bayad boyunun ikinci büyük cemaati pehlivanlı oymağıdır kanuni sultan süleyman zamanında yapılan tahrir kayıtlarında bu cemaat 268 nüfusdur şefi pehlivanl’nın torunu  davud kedhuda olup kardeşi hacı süleyman ve sen temur(esentemur) da idarecidir bunların oğullarıda sipahi zade olarak kayıtlılar, kanuni devrinin ortalarında cemaatin nüfusu 505 ‘e ulaşmıştır yüzyılın sonlarında ise cemaatin nüfusu 787 ye ulaşmıştır oymağım büyük bir kısmıda sıvasın cenüp tarafında yeni il de yaylağa çıkan halep türkmenleri arasında bulunuyordu bu şube 16.yy da aynı yerde yaylağa çıkan çalışlı ve ali beylü cemaatlerini kendilerine tabi kılmıştır.(Burada ali beyli cemaati hakkında açıklamaya ihtiyaç vardır kalecik köyünü önce mezra sonra karye olarak kullanan ali beyli cemaati bazı yerlerde akbegli bazı yerlerde ali begilü bazı yerlerde ise ali beyli olarak önümüze çıkıyor esası hepsi aynı olup lehce farkı yahut dil kayması veyada çeviri dikkatsizliği olarak almak gerekir.ali beyli cemaatinin pehlivanlı değilde aşağıda bahsi geçen reyhanlı aşiretine ait cemaat olduğunu söyleyen tarihçilerde vardır ancak özü değiştirmemesi sebebiyle üzerinde durulmamıştır) oymağın asrın sonunda mamalu ve cirid aşiretleri lie birlikte kargaşa çıkardıkları biliniyor bayad boyunun bir diğer büyük aşireti ise reyhanlı aşiretitir bu aşiret kanuni zamanının başında 26 vergi nüfusu varken dönemin sonuna doğru vergi nüfusu sayısını 112 ye çıkarmıştır bu aşiretin sıvasın cenibunda ise dönemin sonlarında ayrıca 93 veri nüfüsu mevcuttur reyhanlı aşiretinin 19.yy da nüfusu 3000 çadıra pehlivan aşiretinin nüfusu da 15000 çadıra ulaşmıştır bayad boyuna mensub en bilinen tarihi kişiler şair fuzuli ie dedekorkut(korkutata)dur reyhanlı aşireti ile pehlivan aşireti fırkaı islahiye fermanının uygulanışında osmanlı paşası cevdet paşaya yardımcı olmuşlardır Bu bölüm ankara ünversitesi dil ve tarih coğrafyası fakultesi dergisi osmanlı devrinde anadolu oğuzları  adlı faruk demirtaş’ın incelemesinden derlenmiştir.konumuz olan köyün kurucusu ali begli cemaati ile 1000 li yıllarda yaşayan dip dede konumundaki oguzun torunu bayad bey arasındaki dörtyüz yıllık zamanı doldurabilmek açısından bazı tarihlere dikkat çekmek gerekir.Bayat beyden bu süre içerisinde 20 cemaat oluşmuş, bunlar bozcabeyli, pehlivanlı ve reyhanlı aşiretleri bozok ve uzun yayla da konar göçer olrak yaşamışlardır ve kalecik köyü civarınıda ekinlik ve yaylak olarak kullanmışlardır.bilinen yöneticilerinin adlarını ve hangi tarihde yaşadıklarını yukarıda belirtmişdik.Buna göre bayad beyden sonra bilemediklerimiz hariç bozca bey ve ondan sonra halil bey dip dede olarak alınabilir.ali beglü adını taşıyan bir oymak zamantı nahiyesinde de bir kalecik köyü kurmuş ve burada salmanlı oymağı ile birlikte kışladıkları 1563 yılı kayıtlarında mevcuttur.Kayseride yörükler türkmenler adlı bir araştımada ali beglü taifesinin 73 cemaati 1725 hanesi 528 mücerridinden bahsedilmektedir yusuf hallaçoğlunun anadoluda aşiretler cemaatler oymaklar 1453-1650 adlı araştırmasında 1530 yılında ali beyli oymağının 348 hane olduğu kayıt altına alınmıştır.bozok türkmenlerinin şambayadı boyu 2596 kızılkocalı boyu 1279 süleymanlı boyu 1683 ağcalı boyu 1584 selmanlı boyu 813 karamanlı dink boyu 531 ağcakoyunlu 383 alibegli 348 demürcülü 347 zakirlü 334 sekülü 267 tecirli 122 deli alili 179 mesudlu 1999 kavurgalı 29  olarak yine aynı eserde yer alır.ali beglü taifesi tarsus türkmenleri varsaklar listesinde yer alır ali sinan bilginin aynı adlı eserinde kayıtlı pehlivanlı aşireti içerisinde sayılan ali begli oymakları hüseyin çirkinin kitabında reyhanlı aşiretinde yer almaktadır.bu kısa bilgiler ileride kayda alınacak köyde yaşayan diğer sulalelerin durumunun anlaşılması içindir.şimdi gerek pehlivanlı gerek reyhanlı aşiretlerine mensup ali begli cemaatinin yeni-il’in (sıvas) cenubunda yerleşenlerin durumuna bir bakalım  Şarkışlada ali beglü cemmatinin kullandığı yerler eğecik, kalınıarkac, kal’ecik,pöhreneklüce,kızılcamehmet çardağı,kavacık,külahluca,dan ibaretti bu bölgede reyhanlıların içinde gösterilen 93 ev  pehlivanlı içerisinde gösterilen yine buna yakın ev sayısını bu sekiz mezraya dağıtsak her oba on,onbeş arası çadır anlamı çıkmaktadır bu durum 1530-1556 yıllarındaki durum hakkında bir miktar bilgi vermektedir şarkışlada deli alilü cemaatnin kurduğu köyler başlıca çardak,çapa,kılıçderesi,şeyh kışlası,yanıkara,şadibey kışlası,kızılcakışla,çırılasan,porkışla,ağca-kışla,bedi gölü,söğütlüce,saruhan,ağca ziyaret, Ağcalular aşiretine bağlı hacılar cemaatinin kurduğu köyler başlıca,cemel,bozkuşı,ağca-ağıl,hüreyre,yassı pınar,mühenna,hamza fakih viranı,gücük,döllük, Şambayadı aşiretinin hızırlu cemaatinin kurduğu köyler başlıca yüreğir,küçük yüreğir, turna çukuru dirahtin ışkıncık,daru kalası, büyükviran,yassı pınar,belviran,ağcaviran, karacaşehir,gazi mağrası,elvan viranı, ilikli cemaatince kurulan köyler başlıca yapracık,tabulgalık, inebyli cemaati, pöhrenklüce , mekresenlü cemaati, kazancık ,tuzla , temürlü cemaati, topaç   köyleri sayılabilir. Bölgeye bilgi vermasi açısından diğer nahyelerden de örnak verecek olur isek emlek nahyesinde alibeyli cemaatince kurulan köyler başlıca kaplan,bağçecik, öykü kışla,emercik,halil fakı,hekim kışla,karacaviran,baytarcık ağcakışla,başkışla,şekerderesi,igdiş,saruca abdal,kafir viranı,kapaklıviran,akviran,ortakışla,halil fakı,alaçayır,karaluca dere,mescidli,kaldıravuk kalesi,yakup kışla,öküzotlağı, danişmendli cemaatince kurulan köyler başlıca yavşan çöri, dayı hasanlı cemaati taclu, aliki nahiyesinde hisarbeyli cemaatince kurulkan köyler başlıca çal-ağıl,alınpınar,kayalu,yağluca göl ,kışlak toprak,alakilise,M kurad abdal,dışbudak.ağcahan,çanakcı,yeni bey öyüğü,kürdi,kemer,söğütcük,kargadal, yazılabilir. “t.c Başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü osmanlı arşivleri daire başkanlığı 40 nolu yayından 998 numaralı muhasebe-i vilayet diyar-ı bekir ve arab ve zü’l-kadriye defteri937/1530 adıl belge kaynakça olarak incelenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Ankara Üniversitesi   Tarih Anabilm dalı 1556 tarihli mufassal tahrir defterine göre bozok sancağının ekonomik ve demoğrafik yapısı adlı YLS Tezi. Tez sahibi Lütfi Arslan, Danışman:Yar.Doç.Dr.Eftal Şükrü Batmaz tarih 2005 ,Araştırmacı yazar İsmail Uçakcı nın Çorum,Yozgat,  Kırşehir,kırıkkale,Çankırı yöresi OĞUZ BOYLARI Adlı eseri’in de de faydalanılmıştır ” Kalecik köyünden başımızı kaldırıp şöyle bir baktığımızda şarkışla ,uzunyayla.pınarbaşı zamantı,zamantı ırmağının tüm vadisi,tomarza güneye doğru reyhanlı tarsus samandağı adana şam halep rakka güzergahının birinci derece akraba toplulklarından oluştuğu hiç şüphe götürmez gerçekdir.Kızılırmağın doğusunda yaşayanlara türkmen batısında yaşayanlara yörük denilmiş dir kahraman maraş civarında yaşayanlar hem yörük hemde türkmen olarak adlandırılmışlardır.hepsi akraba topluluklardır.köyde yaşayan sülalelerin cemaatlere aidiyeti hala araştırılmaktadır devam edecek….